Te Kawenata a te Kotahitanga o ngā Whenua o te Ao mō ngā Tika Tangata ā te Hunga Hauā
Ūpoko 34: Te Komiti mō Ngā Tika a te Hunga Hauā
1. Me whakatū tētahi Komiti mō Ngā Tika a te Hunga Hauā (ka kīa mai i konei ko "te Komiti"), ā, ko tāna mahi he kawe i ngā mahi e whai ake nei.
2. Ko te Komiti nei me whai i ngā tohunga tekau mā rua, mai i te whakaurunga ki te Kawenata onāianei,. Whai muri i ngā whakatūturutanga, ngā ekenga ono tekau rānei ki te Kawenata, me whakapiki ngā mema o te Komiti ki ētahi mema e ono, ā, kia noho mai kia tekau mā waru te nui rawa o ngā mema.
3. Me mahi ngā mema o te Komiti i runga i ō rātau kaha me te whai matatika tiketike me ngā pūmanawa whai mana me ngā mōhiotanga e kapihia e te Kawenata onāianei. Ina kōharitia ā rātau kaitono, e tonoa ēnei Kāwanatanga kia whai whakaarohia te whakaritenga e takoto ana i te ūpoko 4.3 o te Kawenata onāianei.
4. Ka pōtihia ngā mema ki runga i te Komiti e ēnei Kāwanatanga, me te whai whakaaro kia noho ōrite te pōtihia mai i ngā rohe katoa, mai i ngā momo iwi rerekē me ngā pūnaha ture matua, kia ōrite hoki ngā mema wāhine, tāne hoki me te whai uru mai o ngā tohunga mātau ki ngā hauātanga.
5. Ka pōtihia ngā mema o te Komiti e te māpere punanga mai i tētahi rārangi tangata e ēnei Kāwanatanga e ā rātau māngai i te Hui o ngā Kāwanatanga Whai Wāhi Mai. I ērā hui, me te noho kia rua wehenga toru te kōrama mai i ēnei Kāwanatanga, ko te hunga ka eke ki runga i te Komiti ko te hunga ka whiwhi i te nuinga o ngā pōti me te nuinga o ngā pōti ā ngā māngai o ēnei Kāwanatanga ka tae atu me te pōti.
6. Kia kaua te pōtitanga tuatahi e neke atu i te ono marama mai i te whakauhautanga ki roto i te Kawenata onāianei. Kia whā marama te iti rawa i mua o ia pōtitanga, ka tuhia e te Hekeretari-Tianara tētahi reta ki ēnei Kāwanatanga e tono ana i a rātau ki te tuku kōharitanga i roto i te rua marama. Kātahi ka whakaritea e te Hekeretari-Tianara tētahi pūrārangi ingoa o ngā tāngata katoa kua kōharitia, me te tohu i ngā Kāwanatanga nā rātau i kōhari, me te tuku anō ki ēnei Kāwanatanga me te Kawenata o te wā.
7. Ka pōtihia ngā mema ki te Komiti mō ngā tau e whā te roa. Kotahi te āheitanga kia pōtihia anō. Engari, ko te wā mō ētahi mema e ono i pōtihia i te pōtitanga tuatahi ka mutu i te ekenga o te rua tau; whai muri tonu i te pōtitanga tutahi, ka kōwhirihia tīpokapokahia e te tumuaki o te Komiti ngā ingoa o ēnei mema e ono e kōrerohia i roto i te kōwae 5 o tēnei ūpoko.
8. Me whakahaere te pōtitanga o ngā mema tāpiri e ono ki runga i te Komiti i ngā pōtitanga auau, e ai ki ngā whakaritenga hāngai o tēnei ūpoko.
9. Ki te mate, ka rihaina, ka kī rānei tētahi mema o te Komiti e kore e tutuki i a ia āna mahi, ka tohua e te Kāwanatanga nāna i kōhari taua mema, tētahi tohunga e whai ana i ngā pūkenga me ngā whakaritenga e takoto ana i ngā whakaritenga o tēnei ūpoko, kia noho hei mema mō te roanga atu o taua wā.
10. Me whakatakoto e te Komiti āna ake tikanga whakahaere.
11. Me whakarato e te Hekeretari-Tianara o Te Kotahitanga o ngā Whenua o te Ao ngā kaimahi me ngā rauhanga e hiahiatia mō te whakatutuki tōtika o ngā mahi a te Komiti i raro i te Kawenata onāianei, me te karanga anō i tana hui tuatahi.
12. I runga i te whakaaetanga o te Whakaminenga Whānui, ko ngā mema o te Komiti i whakatūhia i raro i te Kawenata onāianei ka whiwhi utu mai i ngā rauemi a Te Kotahitanga o ngā Whenua o te Ao i runga i ngā tikanga me ngā here ka whakatauhia e te Whakaminenga, me te whai whakaaro ki te hiranga o ngā kawenga a te Komiti.
13. Ka āhei atu ngā mema o te Komiti ki ngā rauhanga, painga me ngā karo ā-tinana ā ngā tohunga e mahi ana mā Te Kotahitanga o ngā Whenua o te Ao e ai ki ngā wāhanga hāngai o te Kawenata mō ngā Painga me ngā Karo ā-Tinana a Te Kotahitanga o ngā Whenua o te Ao.
