Te Kawenata a te Kotahitanga o ngā Whenua o te Ao mō ngā Tika Tangata ā te Hunga Hauā
Kupu whakamahuki
Ko ngā Kāwanatanga Whai Wāhi Mai ki tēnei Kawenata,
(a) He whakahua i ngā mātāpono e kauhautia ana i roto i te Kawenata a Te Kotahitanga o ngā Whenua o te Ao e āhukahuka ana i te mana tuku iho, te uara, me ngā tika ōrite, motuhake hoki mō ngā tāngata katoa hei tūāpapa mō te wāteatanga, te haepapa me te rongomau i roto i te ao,
(b) E whakaae ana ko Te Kotahitanga o ngā Whenua o te Ao, i roto i Te Whakapuakanga o te Ao mō ngā Tika Tangata me Ngā Kawenata o te Ao mō ngā Tika Tangata, e pānuihia, e whakaaehia anō ka whai wāhi te katoa ki ngā tika me ngā wāteatanga katoa e takoto ana i roto, me te kore whakawehe hoki,
(c)E whakaū ana i te whānuitanga, te kotahitanga, te whakawhirinakitanga me te tūhonohonotanga o ngā tika tangata katoa me ngā wāteatanga taketake me te hiahia anō o te hunga hauā kia whakapūmautia ēnei me te kore whakahāwea hoki,
(d) Te whakahua i Te Kawenata o te Ao mō ngā Tika Ōhanga, Pāpori me te Ahurea, Te Kawenata o te Ao mō ngā Tika Tangata me te Tōrangapū, Te Kawenata o te Ao mō te Whakakore i ngā Āhuatanga Whakahāwea i te Wahine, Te Kawenata Ārai i ngā Whakamamae me ētahi atu Whiunga Weriweri, Kino, Whakaiti rānei, Te Kawenatanga mō ngā Tika ā te Tamaiti, me Te Kawenata o te Ao mō te Tiaki i ngā Tika mō ngā Kaimahi Kaiheke Katoa me ō Rātau Whānau,
(e) Te āhukahuka i te hauātanga, arā he āhuatanga kukuwha, ā, ka hua te hauātanga mai i te pāhekoheko i waenga i te hunga hauā me ngā whakaaro, āhuatanga tauārai hoki e whakauaua i tō rātau whakaurunga tōtika ki te pāpori i runga i ngā āhuatanga ōrite me ētahi atu,
(f) Te āhukahuka i te hiranga o ngā mātāpono me ngā aratohu kaupapa here i roto i te Mahere Mahi o te Ao e pā ana ki ngā Tāngata Hauā, ā, i roto anō i ngā Ture Aro Whānui mō te Whakaōritenga o ngā Whai Wāhitanga mō ngā Tāngata Hauā mō te whakaawe whakatairanga, hanganga me te aroturuki o ngā kaupapa here, mahere, hōtaka me ngā mahi i ngā taumata ā-motu, ā-rohe me te ao hoki ki te whakaōrite haere atu i ngā whai wāhitanga mō te hunga hauā,
(g) Te arotai i te hiranga o ngā take hauā auraki hei wāhanga matua ki ngā rautaki tōtika mō te whanaketanga ukauka,
(h) Te āhukahuka anō ko te whakahāwea i tētahi atu tangata i runga i tōna hauātanga he takahi i te mana me te uara o taua tangata,
(i) Te āhukahuka anō hoki i te kanorau o ngā tāngata hauā,
(j) Te āhukahuka i te hiahiatanga ki te whakatairanga me te tiaki i ngā tika tangata a ngā tāngata hauā katoa, tae noa ki ērā e whai tautoko whāomoomo,
(k) Ko te āwangawanga, ahakoa ngā tikanga me ngā whakahaerenga rerekē, e pā tonu ana te hunga hauā ki ngā tauārai i roto i tō rātau noho hei mema ōrite i tēnei ao me ngā takahitanga ki a rātau tika tangata i ngā wāhi katoa o te ao,
(l) Te āhukahuka i te hiranga o te mahi ngātahi ki te ao mō te whakapai i ngā āhuatanga noho o ngā tāngata hauā i roto i ia whenua, otirā i ērā whenua kei te whanake tonu,
(m) Te āhukahuka i ngā whai wāhitanga whai uara ā te hunga hauā ki te ora me te kanorau whānui o ō rātau hapori, me te whakatairanga i te whiwhinga o te hunga hauā i ā rātau tika tangata me ngā wāteatanga taketake me te whakaurunga whānui ā te hunga hauā ka whakarei ake i tō rātau whai pānga me te kauneke nui ki te whanaketanga ā-tangata, pāpori me te ōhanga i roto i te iwi whānui me te whakakore i te pōharatanga,
(n) Te āhukahuka i te hiranga mō ngā tāngata hauā mō tō rātau ake mana motuhake me te tino rangatiratanga, tae noa ki te mana whakatau i ō rātau ake hiahia,
(o) Te whakaaroaro anō me whai wāhi ngā tāngata hauā ki ngā hātepe whakatau tikanga mō ngā kaupapa here me ngā hōtaka, tae noa ki ērā e whai pānga ana rātau,
(p) E āwangawanga ana ki ngā āhuatanga uaua e pā ana ki te hunga hauā e whai pānga ai rātau ki ngā momo whakahāwea katoa i runga i te mātāwaka, tae, ira tangata, reo, whakapono, whakaaro tōrangapū, tētahi atu whakaaro ranei, whenuatanga, iwitanga, iwi, rōpū taketake rānei, rawa, whānautanga, taipakeke, ētahi atu tūranga rānei,
(q) E whakaae ana he mōrearea ake ngā wāhine me ngā kōtiro hauā, i roto me waho o te kāinga, ki te whakarekereke, wharatanga, tūkinotanga, whakangongo, te kōhunu, te whakahāwini rānei
(r) E āhukahuka ana me whiwhi ngā tamariki hauā ki ngā tika tangata whānui me ngā wāteatanga taketake ōrite ki ētahi atu tamariki, me te tono i aua whakaritenga ā Ngā Rōpū Whai Wāhi ki te Kawenata mō ngā Tika ā te Tamaiti,
(s) Te arotahi i te hiahia ki te whakauru i te whakaaro tangatatanga ki roto i ngā mahi katoa ki te whakatairanga i te whiwhitanga o ngā tika tangata me ngā wāteatanga taketake ā te hunga hauā,
(t) Te whakapuaki i te take ko te nuinga o ngā tāngata hauā kei roto i ngā āhuatanga pōhara me te whakaae kia mātua whakatikahia ngā pānga kino o te pōharatanga ki te hunga hauā,
(u) Te whai whakaaro anō ko ngā āhuatanga o te rongomau me te haumaru o ngā kaupapa me ngā mātāpono i roto i Te Tūtohinga ā Te Kotahitanga o te Ao me te ū anō ki ngā tikanga tika tangata ka whakamana i te haumarutanga o ngā tāngata hauā, tae atu ki ngā pakanga me ngā urutomu whenua,
(v) E āhukahuka i te hiranga o te whai wāhitanga ki te taiao ā-tinana, ōhanga me te ahurea ki te hauora, te mātauranga, te pārongo me te whakawhiti kōrero, mō te whiwhi ā te hunga hauā ki ngā tika tangata me ngā wāteatanga taketake,
(w) Te whai mōhio ko te tangata takitahi, e whai mahi ā-ngākau ki ētahi atu tāngata me tana hapori, ka whai kawenga ki te whakatairanga me te ū ki ngā tika e āhukatia i roto i Te Pire Tika Tangata o te Ao,
(x) E mōhio tūturu ko te whānau te rōpū tūturu, taketake hoki mō te pāpori, ā, e whai wāhi kia tiakina e te pāpori me te Kāwanatanga, me te whiwhi anō o te hunga hauā me ō rātau whānau ki ngā tiakitanga me ngā āwhina e tika ana e tuku whakaaro ai ngā whānau kia ōrite, kia whānui hoki te whiwhi o te hunga hauā ki ā rātau tika,
(y) E whakaae ana ko tētahi kawenata o te ao whānui me te pāwhaitua ki te whakatairanga me te tiaki i ngā tika me ngā mana o ngā tāngata hauā ka whai wāhi nui atu ki te whakatika i ngā mate pāpori nui o ngā tāngata hauā me te whakatairanga i tō rātau whakaurunga ōrite ki ngā kaupapa tangata, tōrangapū, ōhanga, pāpori me te ahurea, i roto i ngā whenua kei te whanake me ngā whenua taepū,
E whakaae ki ēnei e whai ake nei:
